Czym jest Konwencja z Aarhus

Katarzyna Lichwa Data publikacji: 31 lipca 2015

Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska została podpisana 25 czerwca 1998 r. w duńskim mieście Aarhus, podczas IV europejskiej konferencji ministrów ochrony środowiska. Treść Konwencji liczy 22 artykuły oraz 2 załączniki. Konwencja gwarantuje szereg uprawnień społeczeństwu (zarówno jednostkom, jak i organizacjom społecznym), w szczególności:

  • Prawo dostępu do informacji posiadanej przez organy władzy publicznej, dotyczącej stanu środowiska, zdrowia i bezpieczeństwa ekologicznego. Prawo dostępu do informacji przysługiwać powinno każdemu, niezależnie od posiadanego przez daną osobę interesu faktycznego lub prawnego. Informacji należy udzielić w terminie miesiąca od dnia złożenia wniosku, przy czym wniosek nie musi być uzasadniony, w szczególności wnioskodawca nie musi wykazywać interesu prawnego. Ponadto organy władzy mają obowiązek aktywnie rozpowszechniać posiadane informacje dotyczące środowiska.
  • Prawo uczestniczenia w procedurach wydawania decyzji, aktów normatywnych i innych form działania organów władzy publicznej, w sprawach dotyczących środowiska. Właściwe organy administracyjne mają obowiązek zapewnić zainteresowanym członkom społeczeństwa możliwość zgłaszania uwag i wniosków do propozycji, projektów, planów i programów potencjalnie oddziałujących na środowisko. Złożone w ten sposób uwagi i wnioski powinny być uwzględnianie w procesie decyzyjnym a odmowa ich uwzględnienia powinna być zawsze uzasadniona.
  • Prawo dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska. Strony umowy mają obowiązek zapewnić zainteresowanym członkom społeczeństwa możliwość kwestionowania legalności każdej decyzji, działania lub zaniechania dotyczącej środowiska, zarówno pod kątem formalnym jak i merytorycznym. Co prawda Konwencja pozostawia państwom – sygnatariuszom możliwość kształtowania przepisów prawnych określających co stanowi wystarczający interes lub naruszenie uprawnień, to w treści art. 9 ust. 2 wyraźnie zaznaczono, że organizacje społeczne działające zgodnie z prawem krajowym na rzecz środowiska mają wystarczający interes do realizacji tego uprawnienia.

Na podstawie art. 15 Konwencji jej strony powołały Komitet, którego celem jest badanie zgodności przepisów i praktyki krajowej z Konwencją oraz rozpatrywanie powiadomień kierowanych przez członków społeczeństwo. Komitet wydaje opinie w sprawie zgodności z Konwencją, niestety nie jest on organem sądowym, nie ma mocy sprawczej a jego rolą jest doradzanie stronom w sprawach dotyczących przestrzegania Konwencji i wydawanie w tym zakresie zaleceń. Niemniej jednak orzeczenia Komitetu mają dużą wartość, ponieważ można się nimi podpierać w postępowaniach przed sądami krajowymi oraz na szczeblu europejskim.

Więcej informacji na temat konwencji z Aarhus (w j. angielskim) można znaleźć na stronie Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ: http://www.unece.org/env/pp/introduction.html
Treść konwencji w języku polskim jest dostępna pod adresem: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:22005A0517(01)&qid=1438347198759&from=PL

Inne artykuły z tej samej kategorii:

Precedensowy wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie szwajcarskich seniorek potwierdził, że państwa mają obowiązek aktywnie przeciwdziałać zmianom klimatu, ponieważ w przeciwnym razie naruszają prawa człowieka. Frank Bold z partnerami zbada, jak kształtować lepsze polityki klimatyczne.

13 czerwca 2024 Czytaj więcej

Frank Bold przygotował rekomendacje zmian w funkcjonowaniu komitetów monitorujących wydatkowanie środków unijnych w Polsce.

10 maja 2024 Czytaj więcej

Smog, zieleń i transport – to trzy tematy przewodnie debaty „Kraków decyduje”, w której wczoraj wzięli udział kandydaci na prezydenta Krakowa. Odpowiadali na pytania przygotowane przez mieszkańców i organizacje społeczne. Wybory samorządowe odbędą się już 7 kwietnia.

26 marca 2024 Czytaj więcej
go-to-top facebook twitter linkedin search arrow-right-long contrast letter copy-button triangle triangle