Zarządzenie zastępcze w prawie geologicznym i górniczym – przykład nieprzemyślanej, niejednoznacznej regulacji oraz jej konsekwencje

Czym jest zarządzenie zastępcze?

Zarządzenie jest aktem nadzorczym, za pomocą którego wojewoda może ingerować w kompetencje planistyczne gminy, gdy ta nie dopełni spoczywającego na niej obowiązku wprowadzenia do studium obszarów udokumentowanych złóż kopalin. Gmina powinna zrobić to w terminie 2 lat od dnia zatwierdzenia dokumentacji geologicznej a w przypadku złóż udokumentowanych przed wejściem w życie ustawy – w terminie 2 lat od daty wejścia w życie, tj. od 1 stycznia 2012 r. Jeżeli gmina nie dopełni tego obowiązku we wskazanym terminie, właściwy wojewoda wprowadza obszar udokumentowanego złoża kopaliny do studium, wydając w tej sprawie zarządzenie zastępcze. Kosztami wprowadzenia zmian do studium obciążona zostaje gmina. Należy podkreślić, że nie jest to uprawnienie, a obowiązek wojewody, któremu za zwłokę w wydaniu zarządzenia w pewnych wypadkach grozi kara.

Tryb wprowadzania zmian do studium przez wojewodę.

Zagadnieniem budzącym najwięcej kontrowersji jest tryb, w jakim wojewoda wprowadza zmiany do studium. Według jednego z poglądów wojewoda niejako przejmuje na siebie kompetencje planistyczne gminy i działa w jej zastępstwie. Cała procedura powinna zatem przebiegać zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), a zarządzenia wojewody zastępować mają uchwały rady gminy. Postępowanie takie jest kosztowne i długotrwałe, ale gwarantuje społeczności lokalnej możliwość aktywnego w nim udziału.

Z drugiej strony wojewoda może wydać zarządzenie niejako bez ostrzeżenia, bez uprzedniego zawiadomienia gminy o swoich zamiarach i wezwania jej do podjęcia wymaganych prawem działań. Pojawia się zatem pytanie, czy nie jest to zbyt krzywdzące dla gminy. Co więcej takie rozwiązanie wydaje się stać w sprzeczności z prawem, ponieważ art. 96 i 208 p.g.g. nie zawierają odesłania do u.p.z.p. a jedynie do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.).  Ta druga ustawa daje wojewodzie prawo wydawania zarządzeń zastępczych, ale w sprawach zupełnie niezwiązanych z planowaniem przestrzennym (w sprawach personalnych, patrz art. 98a u.s.g.).

Stosowanie przepisów, które odnoszą się do kompletnie innej kwestii nastręcza poważne trudności, np. u.s.g. nakłada na wojewodę obowiązek wezwania gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. Dopiero po bezskutecznym upływie tego terminu wojewoda ma prawo wydać zarządzenie zastępcze. Jednakże gmina nie jest w stanie w ciągu 30 dni przeprowadzić postępowania w sprawie zmiany studium, dlatego wyznaczenie jej tak krótkiego terminu jest pozbawione sensu. Ponadto w tej procedurze nie ma miejsca na jakikolwiek udział społeczny.

O zamieszaniu jakie zapanowało w urzędach wojewódzkich najlepiej świadczy fakt, że Wojewoda Lubuski w 2014 r. zapoczątkował procedurę wprowadzenia obszarów złóż do studiów gmin Gubin, Brody i Bytom Odrzański stosując odpowiednio procedurę z u.p.z.p., tj. wydając najpierw zarządzenie zastępcze w sprawie przystąpienia do zmiany studium (odpowiednik uchwały rady gminy wszczynającej procedurę planistyczną), podczas gdy Wojewoda Śląski podejmując te same działania w sprawie gminy Łazy wprost zastosował przepisy u.s.g., tj. wezwał gminę do zmiany studium w terminie 30 dni, a następnie wprowadził złoża do studium wydając w tej sprawie jedno zarządzenie zastępcze.

Co więcej, zarządzenie  zastępcze Wojewody Lubuskiego zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który rozpatrując skargę w ogóle nie dostrzegł problemu i nie analizował czy wybrana przez wojewodę procedura ma oparcie w prawie. Wyrokiem z dn. 04.02.2015 r., sygn. II SA/Go 340/14 WSA oddalił skargę, obecnie Fundacja Frank Bold przygotowuje w tej precedensowej sprawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrok NSA powinien rzucić światło na omawianą kwestię, ale nie należy się go spodziewać wcześniej, niż za półtora roku.

Jakie zmiany może wprowadzić wojewoda zarządzeniem zastępczym?

Należy podkreślić, że wojewoda wydając zarządzenie zastępcze przewidziane przepisami p.g.g. może zmienić studium jedynie w części dotyczącej uwarunkowań. Pod żadnym pozorem nie może ingerować w kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy.

W kompetencji wojewody leży zatem wprowadzenie do studium informacji o udokumentowanym (a więc obiektywnie istniejącym) złożu kopaliny, nie może on jednak narzucić gminie sposobu zagospodarowania danego obszaru, tj. np. eksploatacji złóż. Określanie kierunków zagospodarowania pozostaje wyłącznie w rękach władz gminy. Nie można jednak wykluczyć, że niektórzy wojewodowie, działając na zlecenie władz centralnych, będą próbowali ingerować we władztwo planistyczne gminy w większym stopniu, niż pozwalają na to przepisy prawa.

Podsumowanie

Zgodnie z u.p.z.p. wyłączną kompetencję do uchwalania studium i planów miejscowych posiada rada gminy. Możliwość wkraczania w te kompetencje przez inne organy, a w szczególności organy administracji rządowej, powinna być bardzo ograniczona. Przepisy dające wojewodom prawo ingerencji we władztwo planistyczne gminy powinny być sformułowane w sposób jednoznaczny, nie pozostawiający cienia wątpliwości co do trybu wprowadzania i zakresu tej ingerencji. Tymczasem art. 96 i 208 p.g.g. zostały przez ustawodawcę sformułowane w sposób niejednoznaczny, niekompletny i niezrozumiały. Skutkiem tego są konflikty, spory sądowe, zamieszanie w urzędach i ostatecznym rozrachunku – marnowanie środków publicznych.

Osoby szerzej zainteresowane sprawą zapraszamy do zapoznania się z treścią zarządzeń zastępczych Wojewody Lubuskiego – LINK oraz Wojewody Śląskiego – LINK , jak również z treścią wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dn. 04.02.2015 r., sygn. II SA/Go 340/14 na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Idzie nowe – zmiany w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W ostatnich tygodniach uchwalony został projekt zmian w działaniu sądów administracyjnych, zaproponowany przez prezydenta Bronisława Komorowskiego. Wprowadza on szereg ułatwień, dość reformatorskich w stosunku do dotychczasowej praktyki.

Przy uwzględnianiu skargi na decyzję lub postanowienie, Wojewódzkie Sądy Administracyjne będą mogły zobowiązać organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia, wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie.

Oznacza to, iż sąd będzie mógł narzucić sposób rozstrzygnięcia sprawy. Do tej pory wskazywał jak interpretować przepisy, ale teraz może wskazać, w sposób wiążący, jak sprawę należy rozstrzygnąć. Ponadto, jeśli organ nie zawiadomi sądu o podjętej, poleconej mu decyzji, sąd może nawet wymierzyć organowi grzywnę. Jeśli organ w ogóle nie wyda takiej decyzji, strona może wnieść do WSA skargę, żądając wydania orzeczenia zastępującego decyzję organu (jeżeli pozwalają na to okoliczności sprawy). Podobnie, w takiej sytuacji będzie mogła zostać organowi wymierzona kara na rzecz skarżącego.

Są to znaczące zmiany, w stosunku do obecnej sytuacji, w której WSA odsyła sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ, w oparciu o przesłanki proceduralne. Nowe przepisy będą wymagały od Sądu, przynajmniej w niektórych przypadkach, rozstrzygnięć merytorycznych, wskazujących sposób załatwienia sprawy. Skarżący może więc liczyć na przyśpieszenie postępowań i ma dostęp do większej ilości narzędzi prawnych.

Nowelizacja przyśpiesza orzekanie sądów administracyjnych także przez poszerzenie katalogu spraw rozpatrywanych w postepowaniu uproszczonym. Od tej pory, takim postępowaniem, które rozpoznaje się na posiedzeniach niejawnych, w składzie trzech sędziów, rozstrzygane będą mogły być sprawy skarg na postanowienia, bezczynność lub przewlekłość postępowań – jedne z najczęstszych skarg składanych przez lokalne organizacje czy aktywnych obywateli.

To tylko kilka przykładowych zmian, które powinny wpłynąć na tempo działań organizacji monitorujących lokalne inwestycje, itp, skracając czas oczekiwania na rozstrzygnięcia sądowe. Praktyka pokaże jak podejdą do tego sądy i w jakim zakresie będą korzystać z nowych regulacji.

Konsultacje w sprawach prawnych oferuje także Poradnia Prawna Fundacji Frank Bold: poradniaprawna@frankbold.pl

Państwo nie chce udziału społeczeństwa w procedurach środowiskowych

Zapraszamy do lektury newslettera naszej organizacji. Po kliknięciu w link otworzy się nowe okno w przeglądarce z tekstem pierwszego numeru w 2015 roku.

Zachęcamy także do dodania adresu email do naszej bazy. Ułatwi to nam dystrybucję newslettera bezpośrednio do Państwa skrzynki odbiorczej.

Newsletter 1/2015

Czy to już koniec walki „Stowarzyszenia na rzecz Ochrony i Rozwoju Dębnik” o Zakrzówek?

Zakrzówek to dawny kamieniołom, który został zalany wodą. Wokół niego występują twory skalne, które są gratką dla amatorów wspinaczki oraz rozległe tereny zielone – miejsce spacerów, rowerowych wycieczek i pikników. W lipcu tego roku Rada Miasta Krakowa uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Rejon Św. Jacka – Twardowskiego, który dopuszcza zabudowę pomiędzy ulicami Wyłom a Św. Jacka, w bliskim sąsiedztwie Zakrzówka. W tej sprawie, już od kilku lat, protestuje Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony i Rozwoju Dębnik, które chce chronić ten teren przed zabudową: http://www.zielony.org.pl/ – link do strony Stowarzyszenia.

Stowarzyszenie, jako organizacja społeczna, miała niestety ograniczone pole działania, jeśli chodzi o wykorzystanie instrumentów prawnych mogących zmienić uchwałę lub zablokować jej przyjęcie. Podstawowymi uprawnieniami Stowarzyszenia było – tak, jak pozostałych zainteresowanych podmiotów – składanie uwag i wniosków do planu – komentuje Tomasz Włodarski – przedstawiciel Fundacji Frank Bold, która wsparła prawnie starania Stowarzyszenia.

Pomoc prawna dla stowarzyszeń i grup lokalnych, wstępujących w polemikę z organami władzy, jest konieczna. Audyt procedury pod kątem błędów formalnych czy opiniowanie sposobu ustalenia wskaźnika terenu powierzchni biologicznie czynnej wzmocniło pozycję strony społecznej. Poza tym, Fundacja recenzowała przygotowany przez Stowarzyszenie projekt utworzenia na Zakrzówku zespołu przyrodniczo – krajobrazowego, a także możliwość ustanowienia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie strefy ochronnej ostoi Gniewosza plamistego. Obydwa te działania mogłyby uniemożliwić zabudowę, mimo korzystnych dla potencjalnych inwestorów rozwiązań przyjętych w planie. Dodatkowo, Fundacja zajęła stanowisko w sprawie konieczności wypłaty odszkodowań w sytuacji, gdyby strefa ochronna Gniewosza została utworzona.

Postępowania w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo – krajobrazowego na Zakrzówku, jak i w sprawie ustanowienia strefy ochronnej gatunku dla Gniewosza są obecnie w toku. Daje to nadzieję na to, że Zakrzówek zostanie mimo wszystko ocalony. W świetle doniesień medialnych na temat smogu w Krakowie i pogarszającego się stanu powietrza, walka o Zakrzówek  nabiera niezwykle istotnego znaczenia. Coraz częściej słychać głosy, że problem zanieczyszczenia powietrza w mieście wynika nie tylko z niskiej emisji i brakujących odcinków obwodnicy autostradowej, ale także z zabudowywania korytarzy powietrznych, które przewietrzają miasto. Teren Zakrzówka jest tymczasem jednym z największych otwartych terenów zielonych w mieście.

Aktywność Stowarzyszenia w sprawie Zakrzówka to pozytywny przykład działalności organizacji społecznej, która reprezentuje interes społeczny Krakowian. W przypadkach takich, jak ten, Fundacja świadczy bezpłatną pomoc prawną – podkreśla Tomasz Włodarski.

*Fundacja Frank Bold – to organizacja pozarządowa, założona w 2012 r. w Krakowie przez czeskie stowarzyszenie Frank Bold Society. Zajmuje się poradnictwem prawnym z zakresu prawa ochrony środowiska, prawa administracyjnego i budowlanego. Darmowe poradnictwo prawne dostępne jest w sprawach interesu publicznego. Poza tym, Fundacja prowadzi też działania monitorujące aktywność organów publicznych oraz efektywność wdrażania mechanizmów antykorupcyjnych do polskiego prawa. Więcej informacji na temat działalności Fundacji i możliwości uzyskania darmowej pomocy prawnej dostępne na stronie Fundacji http://www.frankbold.pl/

Tomasz Włodarski, dyrektor, Fundacja Frank Bold, tomasz.wlodarski@frankbold.org, 606801829

ivfNiniejszy artykuł powstał dzięki środkom z  grantu sfinansowanego przez Międzynarodowy Fundusz Wyszechradzki. Projekt został zrealizowany w partnerstwie z organizacjami: Justice and Environment (partner wiodący), Via Iuris, Environmental Management and Law Association i Frank Bold Society.

Dostęp do informacji o środowisku. Czy wiesz, jakie prawa ci przysługują?

Podstawa prawna

Dostęp do informacji o środowisku w polskim porządku prawnym jest zapewniony w sposób kompleksowy. W 2001 r. Polska ratyfikowała Konwencję o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzoną w Aarhus dnia 25 czerwca 1988 r. Konwencja zobowiązuje nasze państwo do zagwarantowania społeczeństwu dostępu do informacji o środowisku[1], a na jej przepisy można powoływać się wprost. Konwencja umożliwia także złożenie powiadomienia o jej naruszeniu każdej osobie fizycznej i prawnej, nawet jeśli podmiot zawiadamiający nie jest związany ze sprawą, o której informuje. Czytaj dalej Dostęp do informacji o środowisku. Czy wiesz, jakie prawa ci przysługują?

Przewodnik po Konwencji z Aarhus 2014

Publikujemy dziś Przewodnik po Konwencji z Aarhus, który podpowie Państwu czym jest i do czego uprawnia ten dokument prawa międzynarodowego.

Przewodnik został przygotowany w ramach projektu finansowanego przez Visegrad Fund.  Projekt został zrealizowany w partnerstwie z organizacjami: Justice and Environment (partner wiodący), Via Iuris, Environmental Management and Law Association i Frank Bold Society.

Nasza organizacja – Fundacja Frank Bold – chętnie odpowie także na pytania w sprawie Konwencji, a nawet pomoże przygotować wniosek.

Przewodnik po Konwencji z Aarhus 2014

ivf

Odprawy w spółkach z udziałem Skarbu Państwa

Oświadczenie dot. publikacji PAP z dnia 4 października 2014 r. pt. MSP: koniec wewnątrzresortowych prac nad założeniami ustawy o nadzorze

W dniu 4 października ukazała się w prasie niepokojąca wypowiedź rzeczniczki prasowej Ministerstwa Skarbu Państwa (MSP) pani Agnieszki Jabłońskiej przedstawiającej decyzję Ministra Skarbu o rezygnacji z odpraw w nowych kontraktach zawieranych w spółkach z udziałem Skarbu Państwa.

Do zadań Ministra Skarbu Państwa należy przede wszystkim gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa, poprzez troszczenie się, aby zasoby majątku państwowego były racjonalnie wykorzystywane w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania gospodarki narodowej, kładąc szczególny nacisk na wzrost efektywności działania, skuteczności zarządzania i wartości grupy spółek z udziałem Skarbu Państwa.

Natomiast Wytyczne OECD dotyczące nadzoru korporacyjnego w przedsiębiorstwach publicznych jako jedną z metod realizacji tych zadań wyliczają dbałość o to, “by systemy wynagrodzeń dla członków organów przedsiębiorstw publicznych sprzyjały długofalowym interesom przedsiębiorstw publicznych oraz by potrafiły przyciągać i motywować wykwalifikowanych specjalistów”. Stanowi to jednocześnie jedną z rekomendacji, które stały się podstawą opublikowania przez MSP dokumentu Zasady nadzoru właścicielskiego nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa.

Ponadto, zgodnie z Wytycznymi OECD “daje się zauważyć silny trend, by wynagrodzenie członków organu przedsiębiorstwa publicznego zbliżyło się bardziej do praktyk sektora prywatnego”. Jednocześnie jednak z raportów organizacji międzynarodowych wynika, że w Polsce wciąż istnieje duża dysproporcja między wynagrodzeniami w tych dwóch sektorach.

Z kolei zalecenia MSP, zawarte w Dobrych praktykach w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów wybranych spółek z udziałem Skarbu Państwa, idą w kierunku zawierania przez spółki z udziałem Skarbu Państwa kontraktów z postanowieniami o zakazie konkurencji. Z jednej strony istnieje potrzeba zatrudniania wykwalifikowanej kadry, z drugiej proponowane są zmiany zniechęcające specjalistów do szukania pracy w sektorze spółek z udziałem Skarbu Państwa. Dlatego też należy poszukiwać innych sposobów pozyskiwania jak najlepszej kadry.

Bez wątpienia jedną z takich metod, wzmacniającą jednocześnie efektywność klauzul o zakazie konkurencji, jest zawieranie w kontraktach menedżerskich postanowień dotyczących wypłaty odpowiednich odpraw.

Oczywiście nie sposób wykluczyć, że w wielu konkretnych przypadkach rezygnacja z zapisów dotyczących odpraw w kontraktach menedżerskich będzie możliwa. Jednakże nie można zgodzić się z wprowadzaniem takiej praktyki jako reguły bez wyjątku, gdyż nieraz może ona stać w sprzeczności z dobrem Skarbu Państwa, spółek z jego udziałem, czy też treścią wskazywanych wytycznych i w konsekwencji doprowadzić do powstania większych szkód, niż przyniesionych korzyści.

Dlatego też wyrażamy zaniepokojenie deklaracjami ze strony Mnistra Skarbu Państwa, które niewiele mają wspólnego z dobrym zarządzaniem podmiotami, nad którymi sprawuje nadzór. Wydają się one raczej nie do końca przemyślaną odpowiedzią na negatywne reakcje opinii publicznej związane z wypłatą odprawy byłej członkini zarządu PKP S.A. Bez wątpienia istnieją bowiem inne, niż całkowita rezygnacja z systemu odpraw, skuteczne rozwiązania, dzięki którym można uniknąć podobnych sytuacji w przyszłości, jak choćby doprecyzowanie postanowień umownych dotyczących odpraw i wskazanie w jakich sytuacjach odchodzącemu menedżerowi odprawa będzie przysługiwała, a w jakich nie.

Mając nadzieję na zmianę stanowiska przez Ministra Skarbu Państwa i kierowanie się przez niego długofalowym interesem Skarbu Państwa będziemy dalej monitorować opisaną sytuację.

 

Chcą Państwo bliżej poznać nasze stanowisko oraz dokumenty, o których mowa w komunikacie? Bardzo prosimy o kontakt:

Bartosz Kwiatkowski, prawnik, Fundacja Frank Bold,

e: bartosz.kwiatkowski@frankbold.org

t: 606 908 481

www.frankbold.pl

Sposób doboru i kwalifikacji rad nadzorczych – raport przygotowany przez Fundację Frank Bold

W ramach projektu “Involving European civil society players into detection and prevention of political corruption and public money fraud: coalitions and capacity building in Czech Rep., Poland and Slovakia”, finansowanego z programu Prevention of and Fight against Crime Programme, przygotowaliśmy raport na temat spółek z udziałem Skarbu Państwa.

Zwracamy szczególną uwagę na sposób wyboru rad nadzorczych i zarządów, ponieważ istnieje ciągle wiele nadużyć z tym związanych. Raport prezentuje aktualny przegląd prawa, a także przedstawia praktyczne problemy, które określono na podstawie informacji uzyskanych bezpośrednio od Ministerstwa Skarbu Państwa.

Jeśli chcą Państwo uzyskać więcej informacji na temat związany z raportem, prosimy o kontakt.

raport: Sposób doboru i kwalifikacji rad nadzorczych i zarządów oraz ocena ich pracy jako element nadzoru właścicielskiego w podmiotach z udziałem Skarbu Państwa