Kontrola finansowania partii politycznych

Wbrew ostatnim kłopotom w Państwowej Komisji Wyborczej, okazuje się, że system kontroli sprawowanej przez PKW nad wyborami oraz finansami partii politycznych jest w Polsce na całkiem wysokim poziomie, przynajmniej w porównaniu z innymi krajami. W marcu 2015 r. Frank Bold Society, we współpracy z Fundacją Frank Bold oraz Slovak Governance Institute, opublikował – w ramach realizacji projektu Inviting stakeholders to the process of monitoring anti-corruption legislation and policies in Poland, Czech Republic and Slovakia, finansowanego ze źródeł DG HOME Komisji Europejskiej – raport pt. Kontrola financování stran. Porovnání dohledových institucí ve vybraných evropských státech (Kontrola finansowania partii politycznych. Porównanie instytucji nadzorczych w wybranych krajach europejskich).

W raporcie tym opisano rozwiązania legislacyjne dotyczące nadzoru nad finansowaniem partii politycznych w Polsce, Wielkiej Brytanii, Portugalii, Francji, Włoszech, Norwegii, Estonii, Czechach oraz na Słowacji.

W czterech pierwszych rozdziałach raportu opisano organizację systemu nadzoru, ze szczególnym uwzględnieniem natury poszczególnych organów nadzorczych (w tym takie informacje jak skład organu, wymagane od jego członków kwalifikacje, kadencyjność), rodzaje sankcji wymierzanych za łamanie przez partie polityczne prawa (wraz z przedstawieniem konkretnych przykładów z praktyki polskiej Państwowej Komisji Wyborczej), sposób wyboru niezależnych audytorów, badających sprawozdania finansowe partii politycznych (którymi w polskim przypadku są biegli rewidenci) oraz inne kwestie związane z przejrzystością nadzoru nad finansami partii politycznych i publicznym dostępem do tych informacji. Wskazano również, że tylko w 5 krajach członkowskich Unii Europejskiej nie istnieje organ nadzorujący finansowanie partii politycznych (Czechy, Niemcy, Dania, Holandia i Belgia).

W rozdziale piątym opisano część zidentyfikowanych w poszczególnych krajach problemów, wśród których warto wspomnieć o braku pełnej niezależności organów nadzorczych od polityków (co na szczęście nie dotyczy polskiej PKW), brakach kadrowych i finansowych, braku kontroli proaktywnej czy też braku kontroli wydatków z funduszy pozyskiwanych od osób prywatnych, niewystarczająco skutecznej współpracy między organami nadzorczymi i innymi organami państwa (np. izbami kontroli, organami podatkowymi, organami ścigania), a także nieprzystającym do współczesnych możliwości technicznych systemie publikacji wyników kontroli i innych danych, uzyskiwanych przez organy nadzorcze (które to problemy dotyczą także sytuacji w Polsce).

W odniesieniu do wskazanych problemów w raporcie przedstawiono szereg ogólnych rekomendacji – które powinny być dostosowane przez każde z badanych państw do ich systemów prawnych – wśród których należy wskazać wprowadzenie pełnej niezależności politycznej organów nadzorujących finansowanie partii politycznych, wyposażenie tych organów w wystarczające środki finansowe, kadrowe oraz odpowiednie instrumenty prawne, by sprawowane przez nie kontrole była jak najbardziej efektywna, wprowadzenie proporcjonalnych i skutecznie odstraszających sankcji za łamanie prawa, a także stworzenie nowoczesnego i transparentnego systemu publikowania uzyskiwanych przez organy nadzorcze informacji.

W ramach prac nad raportem wykorzystano ustawodawstwo poszczególnych krajów, wraz z odpowiednimi raportami ewaluacyjnymi przygotowanymi przez działającą w ramach Rady Europy Grupę Państw Przeciwko Korupcji (GRECO), a także dane publikowane przez poszczególne organy nadzorujące finansowanie partii politycznych i inne instytucje krajowe.

Raport został uzupełniony tabelą, w której porównano wszystkie najważniejsze elementy systemu nadzoru nad finansowaniem partii politycznych w poszczególnych krajach.

Tekst raportu (w języku czeskim) można pobrać tutaj.

flag_yellow_highPublikacja współfinansowana przez Program Unii Europejskiej: Prevention of and Fight against Crime. Dokument wyraża opinie jedynie jego autora,
Komisja nie ponosi odpowiedzialności z tytułu jakiegokolwiek wykorzystania zawartych w nim informacji.

Odprawy w spółkach z udziałem Skarbu Państwa

Oświadczenie dot. publikacji PAP z dnia 4 października 2014 r. pt. MSP: koniec wewnątrzresortowych prac nad założeniami ustawy o nadzorze

W dniu 4 października ukazała się w prasie niepokojąca wypowiedź rzeczniczki prasowej Ministerstwa Skarbu Państwa (MSP) pani Agnieszki Jabłońskiej przedstawiającej decyzję Ministra Skarbu o rezygnacji z odpraw w nowych kontraktach zawieranych w spółkach z udziałem Skarbu Państwa.

Do zadań Ministra Skarbu Państwa należy przede wszystkim gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa, poprzez troszczenie się, aby zasoby majątku państwowego były racjonalnie wykorzystywane w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania gospodarki narodowej, kładąc szczególny nacisk na wzrost efektywności działania, skuteczności zarządzania i wartości grupy spółek z udziałem Skarbu Państwa.

Natomiast Wytyczne OECD dotyczące nadzoru korporacyjnego w przedsiębiorstwach publicznych jako jedną z metod realizacji tych zadań wyliczają dbałość o to, “by systemy wynagrodzeń dla członków organów przedsiębiorstw publicznych sprzyjały długofalowym interesom przedsiębiorstw publicznych oraz by potrafiły przyciągać i motywować wykwalifikowanych specjalistów”. Stanowi to jednocześnie jedną z rekomendacji, które stały się podstawą opublikowania przez MSP dokumentu Zasady nadzoru właścicielskiego nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa.

Ponadto, zgodnie z Wytycznymi OECD “daje się zauważyć silny trend, by wynagrodzenie członków organu przedsiębiorstwa publicznego zbliżyło się bardziej do praktyk sektora prywatnego”. Jednocześnie jednak z raportów organizacji międzynarodowych wynika, że w Polsce wciąż istnieje duża dysproporcja między wynagrodzeniami w tych dwóch sektorach.

Z kolei zalecenia MSP, zawarte w Dobrych praktykach w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów wybranych spółek z udziałem Skarbu Państwa, idą w kierunku zawierania przez spółki z udziałem Skarbu Państwa kontraktów z postanowieniami o zakazie konkurencji. Z jednej strony istnieje potrzeba zatrudniania wykwalifikowanej kadry, z drugiej proponowane są zmiany zniechęcające specjalistów do szukania pracy w sektorze spółek z udziałem Skarbu Państwa. Dlatego też należy poszukiwać innych sposobów pozyskiwania jak najlepszej kadry.

Bez wątpienia jedną z takich metod, wzmacniającą jednocześnie efektywność klauzul o zakazie konkurencji, jest zawieranie w kontraktach menedżerskich postanowień dotyczących wypłaty odpowiednich odpraw.

Oczywiście nie sposób wykluczyć, że w wielu konkretnych przypadkach rezygnacja z zapisów dotyczących odpraw w kontraktach menedżerskich będzie możliwa. Jednakże nie można zgodzić się z wprowadzaniem takiej praktyki jako reguły bez wyjątku, gdyż nieraz może ona stać w sprzeczności z dobrem Skarbu Państwa, spółek z jego udziałem, czy też treścią wskazywanych wytycznych i w konsekwencji doprowadzić do powstania większych szkód, niż przyniesionych korzyści.

Dlatego też wyrażamy zaniepokojenie deklaracjami ze strony Mnistra Skarbu Państwa, które niewiele mają wspólnego z dobrym zarządzaniem podmiotami, nad którymi sprawuje nadzór. Wydają się one raczej nie do końca przemyślaną odpowiedzią na negatywne reakcje opinii publicznej związane z wypłatą odprawy byłej członkini zarządu PKP S.A. Bez wątpienia istnieją bowiem inne, niż całkowita rezygnacja z systemu odpraw, skuteczne rozwiązania, dzięki którym można uniknąć podobnych sytuacji w przyszłości, jak choćby doprecyzowanie postanowień umownych dotyczących odpraw i wskazanie w jakich sytuacjach odchodzącemu menedżerowi odprawa będzie przysługiwała, a w jakich nie.

Mając nadzieję na zmianę stanowiska przez Ministra Skarbu Państwa i kierowanie się przez niego długofalowym interesem Skarbu Państwa będziemy dalej monitorować opisaną sytuację.

 

Chcą Państwo bliżej poznać nasze stanowisko oraz dokumenty, o których mowa w komunikacie? Bardzo prosimy o kontakt:

Bartosz Kwiatkowski, prawnik, Fundacja Frank Bold,

e: bartosz.kwiatkowski@frankbold.org

t: 606 908 481

www.frankbold.pl

Sposób doboru i kwalifikacji rad nadzorczych – raport przygotowany przez Fundację Frank Bold

W ramach projektu “Involving European civil society players into detection and prevention of political corruption and public money fraud: coalitions and capacity building in Czech Rep., Poland and Slovakia”, finansowanego z programu Prevention of and Fight against Crime Programme, przygotowaliśmy raport na temat spółek z udziałem Skarbu Państwa.

Zwracamy szczególną uwagę na sposób wyboru rad nadzorczych i zarządów, ponieważ istnieje ciągle wiele nadużyć z tym związanych. Raport prezentuje aktualny przegląd prawa, a także przedstawia praktyczne problemy, które określono na podstawie informacji uzyskanych bezpośrednio od Ministerstwa Skarbu Państwa.

Jeśli chcą Państwo uzyskać więcej informacji na temat związany z raportem, prosimy o kontakt.

raport: Sposób doboru i kwalifikacji rad nadzorczych i zarządów oraz ocena ich pracy jako element nadzoru właścicielskiego w podmiotach z udziałem Skarbu Państwa